Τετάρτη, 28 Μαρτίου 2012

Ένας ευτυχισμένος άνθρωπος

Ήθελα από μέρες να γράψω για όλα τα πράγματα που με τσατίζουν.  Αλλά σήμερα άλλαξα γνώμη γιατί είδα έναν ευτυχισμένο άνθρωπο. Τον είδα μέσα στο Μετρό το απόγευμα και με ξάφνιασε. Γύρω στα τριανταπέντε πρέπει να ήταν. Ήμουν λίγο πιο πίσω και μπορούσα να τον παρατηρώ, χωρίς να γίνομαι αγενής. Ήταν χαλαρός, και χαμογελαστός. Φορούσε ένα σκούρο πράσινο πουκάμισο, τζίν παντελόνι, μαύρη πλεκτή ζακέτα και γκρι πάνινα παπούτσια. Είχε μία τσάντα περασμένη διαγώνια στον λαιμό του και ήταν χαμογελαστός. Μου έκανε εντύπωση πόσο χαμογελαστός ήταν, χωρίς να είναι χαρούμενος. Όχι γιατί δεν έχω ξαναδεί χαμογελαστούς ανθρώπους, απλά πολλοί άνθρωποι σήμερα τείνουν να χαμογελούν γιατί το επιτάσσουν τα people skills. Εκείνο το χαμόγελο ήταν αυθεντικό. Χαμογελούσαν τα μάτια του, όχι μόνο τα χείλη του. Ήταν χαλαρός. Προσοχή, δεν το έπαιζε χαλαρός, ήταν πραγματικά χαλαρός. Κοιτούσε τον συνομιλητή του στα μάτια και απαντούσε στις ερωτήσεις αυθεντικά και με απλότητα. Η φωνή του ήταν απαλή και αβίαστη.  Το παρατήρησα γιατί έχω πιάσει την φωνή μου τις τελευταίες μέρες να έχει κάπως ανεβασμένη συχνότητα. Όταν τσιτώνομαι, ανεβάζω Herz και ταχύτητα. Το βλέμμα του δεν περιφερόταν γύρω γύρω, ήταν αφοσιωμένος στην κουβέντα, που δεν ήταν και καμία τρελή φιλοσοφία, τον πέτυχε μία γνωστή του θείτσα που μετά βίας τον αναγνώρισε γιατί είχε να τον δεί πολλά χρόνια και τον ρωτούσε τί κάνει, αυτός, τα αδέρφια του, οι γονείς του, ο σκύλος, το καναρίνι κλπ κλπ. Και αυτός απαντούσε για τις σπουδές, την δουλειά, το καναβούρι, τόσο αυθεντικά... Δεν προσπαθούσε να αποδείξει τίποτα. Δεν επεδίωκε την αποδοχή, ούτε την επιβράβευση, ούτε τον θαυμασμό. Ήταν ένας άνθρωπος που τα είχε καλά με τον εαυτό του και ήταν τόσο γεμάτος με την ζωή του που δεν τον ένοιαζε η γνώμη των άλλων. (Παρένθεση: έχω γνωρίσει ανθρώπους που σου τρίβουν στην μούρη ότι δεν τους νοιάζει η γνώμη σου, μόνο και μόνο για να επαληθεύσουν με τον τρανότερο τρόπο, ότι το μόνο που τους νοιάζει είναι η εικόνα που έχουν οι άλλοι για το κέντρο του σύμπαντος, δηλαδή αυτούς). Ε, αυτός ενδιαφερόταν για τον συνομιλητή του, αλλά όχι για την γνώμη που είχε ο συνομιλητής του για το πρόσωπό του. Αυτό κατά την γνώμη μου απαντά στο ερώτημα που έχω από την πρώτη λυκείου για το τί είναι σεβασμός σε κάποιον. Σεβασμός είναι αυτό που είδα σήμερα από αυτόν τον άγνωστο και το ζήλεψα.

Δεν ξέρω ποιες είναι οι συνθήκες τις ζωής του, τί προσωπικό αγώνα έχει κάνει, ποιά λαμπερή λιακάδα φωτίζει με την παρουσία της την ζωή του, αλλά η μόνη ερμηνεία που μπορώ να δώσω σε αυτή την ακομπλεξάριστη συμπεριφορά είναι ότι πρόκειται για έναν ευτυχισμένο άνθρωπο με τον οποίο είχα την ευτυχή συγκυρία να διασταυρωθώ επί 3 στάσεις, δηλαδή πόσο; 7 λεπτά;   


Παρασκευή, 23 Μαρτίου 2012

Because


Danae - Gustav Klimt, 
Είπε:
ψηφίζω το γαλάζιο.
Εγώ το κόκκινο.
Κι εγώ.

Το σώμα σου ωραίο
Το σώμα σου απέραντο.
Χάθηκα στο απέραντο.

Διαστολή της νύχτας.
Διαστολή του σώματος.
Συστολή της ψυχής.

Όσο απομακρύνεσαι
Σε πλησιάζω.

Ένα άστρο
έκαψε το σπίτι μου.

Οι νύχτες με στενεύουν
στην απουσία σου.
Σε αναπνέω.

Η γλώσσα μου στο στόμα σου
η γλώσσα σου στο στόμα μου-
σκοτεινό δάσος.
Οι ξυλοκόποι χάθηκαν
και τα πουλιά.

Όπου βρίσκεσαι
υπάρχω.

Τα χείλη μου
περιτρέχουν τ' αφτί σου.

Τόσο μικρό και τρυφερό
πως χωράει
όλη τη μουσική;

Ηδονή-
πέρα απ' τη γέννηση,
πέρα απ' το θάνατο.
Τελικό κι αιώνιο
παρόν.

Αγγίζω τα δάχτυλα
των ποδιών σου.
Τι αναρίθμητος ο κόσμος.

Μέσα σε λίγες νύχτες
πως πλάθεται και καταρρέει
όλος ο κόσμος;

Η γλώσσα εγγίζει
βαθύτερα απ' τα δάχτυλα.
Ενώνεται.

Τώρα
με τη δική σου αναπνοή
ρυθμίζεται το βήμα μου
κι ο σφυγμός μου.

Δυό μήνες που δε σμίξαμε.
Ένας αιώνας
κι εννιά δευτερόλεπτα.

Τι να τα κάνω τ' άστρα
αφού λείπεις;


Με το κόκκινο του αίματος
είμαι.
Είμαι για σένα. 



Γυμνό Σώμα (Γιάννης Ρίτσος)




Because

Τρίτη, 20 Μαρτίου 2012

Παρέλαση χωρίς μεσάζοντες


Μπήκα σπίτι μέσα στην ζοχάδα, βράδυ πλέον! Η πείνα δεν λειτουργεί καλά για μένα, κάνει τα νεύρα μου τσατάλια και να μην έχω και στο σπίτι τίποτα για φαί, ούτε ρε παιδί μου μία πατάτα. Ανάρπαστες οι πατάτες και πολύ της μόδας. Όλοι μάθανε το Νευροκόπι και γιατί να μην το μάθουμε άλωστε, αφού είναι ο μεγαλύτερος κάμπος του πλανήτη, δεν εξηγείται αλλιώς πώς στο καλό βγάζει τόσες χιλιάδες τόνων  στρύχνων (το κονδυλόρριζον) για να φάν κυριολεκτικά και οι κότες, κυρίες με τζίπ και μαλλί πλατινέ λάχανο από τα ΒΠ. Ουρές ατελείωτες ανθρώπων να περιμένουν υπομονετικά να πάρουν 30 κιλά πατάτες και να ρίξουν μία γερή μπουνιά στο υπογάστριο του συστήματος. Από την παραγωγή, κατευθείαν στην κατανάλωση. Μεσάζονες τέλος! Και εμένα μου γεννιέται μία εντελώς αθώα απορία. Ποιός παραγωγός έχει στην αποθήκη του 8.000 τόνους πατάτας;


Εγώ που είμαι από χωριό και ξέρω να ξεχωρίζω το καλό ελαιόλαδο, ξέρω ότι οι αγρότες κάνουν κρά να πουλήσουν τα προϊόντα τους όσο-όσο από το χωράφι γιατί έχουν στόματα να θρέψουν και δάνεια να ξεχρεώσουν και πουτάνες στα κωλόμπαρα να αγαπήσουν. (sic) Άρα λίγο δύσκολο να βρεθεί τέτοια εποχή αποθήκη με τόση επάρκεια. Άσε που το μέγεθος της θα πρέπει να είναι όσο όλα τα σιλό του Φαραώ τα χρόνια των παχιών αγελάδων. Να κοιτάξω στον δορυφόρο και το google earth, αλλά τέτοια αποθήκη στον τρισμέγιστο κάμπο του Νευροκοπίου δεν νομίζω να υπάρχει. Άρα η απλοϊκή μου και αθώα απορία καταλήγει σε ένα τρομακτικό συμπέρασμα. Μάλλον δεν πρόκειται άμεσα για παραγωγό, αλλά κάποιον μεσάζοντα έχει η φάβα!!! Άρα το χωρίς μεσάζοντες δεν παίζει. Εκτός και αν πας εσύ ο ίδιος στο χωράφι του μπαρμπα – Μητρούση να ξεμπήξεις τις πατάτες, δεν μπορείς να είσαι σίγουρος ότι δεν υπάρχουν μεσάζοντες. Κάτι σιγομουρμούρισε η συντρόφισσα Αλέκα για εκστρατεία εξαπάτησης του λαού, αλλά ποιός την χέζει την Αλέκα! Πές μαρξιανή μου: «ανοίξτε τα στραβά σας και σκεφτείτε αν είναι δυνατόν να μετακινηθούν τόσες πατάτες ΧΩΡΙΣ ΜΕΣΑΖΟΝΤΕΣ» και άσε τα τσιτάτα περί συγκυβέρνησης, γιατί πρώτον δεν σκαμπάζουμε και δεν σακουλευόμαστε τα ψιλά νοήματα και δεύτερον σε κοιτάμε σαν να είσαι εξωγήινη και στην τελική μας κάνεις να μην θέλουμε να σε ψηφίσουμε. Εκτός αν ούτε και εσύ θέλεις να σε ψηφίσουμε, σενάριο που γίνεται όλο και πιο πιθανό στο μυαλό μου.

Πατάτες τέλος! Πάμε τώρα στην παρέλαση. 

Μικρό παιδί σαν ήμουνα και πήγαινα σχολείο, μικρό παιδί, είχα ένα όνειρο και έναν καημό – να σηκώσω την σημαία. Είχαν γίνει τα ματάκια μου αυγά από το διάβασμα και ο κώλος μου είχε πάρει το σχήμα της καρέκλας, το οποίο διατηρεί και ως της σήμερον έχω να σημειώσω. Μου σηκώνεται η τρίχα όταν ακούω τον εθνικό ύμνο και ήθελα να είμαι άξια να κουβαλήσω το εθνικό μας σύμβολο στην παρέλαση της εθνικής μας εορτής. Και ανυπομονούσα για την παρέλαση, όχι για να παρελάσω μπροστά στους επίσημους, αλλά για να αποδώσω τιμή στους ανθρώπους που, όποια και αν ήταν τα κίνητρά τους, οι πράξεις τους είχαν σαν αποτέλεσμα την απελευθέρωση της χώρας. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι το ίδιο νόημα έχουν και σήμερα οι παρελάσεις, δηλαδή απόδοση τιμών στους ήρωες, οπότε σε αυτές δεν είναι σωστό να συμμετέχουν προδότες, καθίκια και κλέφτες. Τελευταία όμως οι παρελάσεις έχουν πέσει θύμα σφετερισμού διαφόρων «επισήμων» που τους φτύνουμε και αυτοί μας λένε βρέχει. Και δεν φτάνει που δεν χαμπαριάζουνε ότι τους φτύνουμε, αλλά θέλουνε σώνει και καλά να στηθούνε στην εξέδρα (συμβουλή του Πυθαγόρα: εγώ δεν θα ήθελα να ανέβω σε εξέδρα στην θέση σας, προσέχτε τί εύχεστε, για ρωτήστε και την Αντουανέτα), να κορδωθούνε και ονειρεύονται να περάσει από κάτω η παρέλαση να τους αποδώσει τιμές για το έργο τους και το πλήθος να χειροκροτάει εκστασιασμένο. Μιλάμε για τρίτο επίπεδο inception και βάλε! Πού πα, ρε Καραμήτρο! Τί την θες την εξέδρα πουλάκι μου; Κάτσε σπιτάκι σου και κάνε τουμπεκί γιατί δεν σε σώζει ούτε η προπαγάνδα του Πρετεντέρη, Τσίμα, Καψή και όλες οι διμοιρίες των ΜΑΤ με το πράσινο, καταραμένο Aroxol.

Όοοοοοχι, τώρα δεν τους φτάνει πια απλά να ψεκάζουν τον κόσμο, τώρα θέλουν να μας πείσουν ότι η οργή του κόσμου όπως ετοιμάζεται να εκδηλωθεί την 25η Μαρτίου είναι ατιμασμός της μνήμης του Καραϊσκάκη, του Κολοκοτρώνη κλπ. Αν ήξερε ο Κολοκοτρώνης ότι κάποια στιγμή θα είχε για συνήγορο τον Pretender-η, θα καθόταν να τον σουβλίσει ο  Δράμαλης στα Δερβενάκια. Και αν τους καίει τόσο πολύ η μνήμη των ηρώων γιατί δεν παρελαύνουν οι ίδιοι, πολιτικοί, δημοσιογράφοι, κομματόσκυλα, υπουργοί, πρωθυπουργοί; Θα είναι πραγματικά μία μεγαλειώδης παρέλαση και την φαντάζομαι κάπως έτσι: (άκουσέ το θα εκπλαγείς)

"Σε θέλω, σε σκέφτομαι και απλώς ονειρεύομαι... εγώ που δεν βρίζω, που αυτοπεριορίζομαι, που ψάχνω μες στην γλώσσα μιαν αρχαία πηγή"

Στον ρόλο του εθνικού, να βάλουμε τον τέως αρχηγό; Θα έλεγα κι άλλα, αλλά δεν θέλω να το χοντρύνω!




Σημείωση του συγγραφέα: Σε περίπτωση που δεν το τόνισα αρκετά, το τραγούδι είναι για να ακουστεί, είναι όλα όσα θέλω να πω και αυτοπεριορίζομαι....

Κυριακή, 18 Μαρτίου 2012

Η αιώνια ισημερία ενός σκοτισμένου μυαλού

Τώρα που έρχεται η εαρινή ισημερία και θα τον μεθύσουμε τον ήλιο -Σιγουράνε, αναγεννιέται το ΠΑΣΟΚ που δεν είναι, σου λέει, τα ηγετικά του στελέχη, αλλά είναι η βάση του, οπότε ζήτω η άνοιξη, ζήτω η δημοκρατία, ζήτω οι εκλογές του ΠΑΣΟΚ.  Μωρέ, ναι, εκλογές... χμ... εκλέγω,  <εκ + λέγω> , ήδη αρχ. οι σημ. <διαλέγω , επιλέγω - αποφασίζω> ,(Γ.Μπαμπινιώτης Ετυμολογικό Λεξικό).  Εκλογές σημαίνει ότι επιλέγεις, δεν το λέω εγώ, το λέει κοτζάμ μέλος της κυβέρνησης και δή υπουργός Παιδείας βεβαίως-βεβαίως.  Το δίλημμα, όπως και να το κάνεις είναι μεγάλο. Βαγγέλης ή Βαγγέλης; Πρέπει να εκλέξουμε. Σήμερα λοιπόν είναι η μέρα που η δημοκρατικοί θεσμοί της βάσης θα εκφραστούν εκλέγοντας τον καλύτερο Βαγγέλη που θα βάλει πρώτα τον πολίτη (στα τέσσερα) και θα οδηγήσει το κίνημα στην ανοιξιάτικη ανανέωση. Αυτό μανάρι μου δεν είναι Βενιζέλος, αυτό είναι ο Άδωνις, ο Απόλλωνας και ο Βάκχος σε συσκευασία δώρου. «Αν έρθεις και φίλος δηλωθείς, αν έρθεις και στην κάλπη μου τριφτείς, αν έρθεις και λοβοτομηθείς, ένα να ξέρεις, δεν θα προδοθείς! Παρα παπι, πάρα -  παρά πίπα, πίπα πήρα – στα ξαφ-νι-κά!» Τώρα, το πού βρεθήκανε τόσοι ψηφοφόροι, την στιγμή που είναι πιθανότερο κάποιος να παραδεχτεί ότι πίνει νερό από την λεκάνη της τουαλέτας παρά ότι ψηφίζει ΠΑΣΟΚ, είναι μία άαααλλη ιστορία. Τους κόβω με κανένα πούλμαν να γυρνάνε οι ίδιοι από κέντρο σε κέντρο και να ψηφίζουν  Βενιζέλο μονοκούκι!



Εγώ έχω ένα κακό. Μεγάλο κακό! Όταν κάτι μου λένε, προσέχω και μετά θυμάμαι τί έχω ακούσει. Και στο σχολείο όταν κάναμε Στοιχεία Δημοκρατικού Πολιτεύματος, πρόσεχα η ρουφιάνα και δεν έλυνα σταυρόλεξα, ούτε χαζολόγαγα, ούτε καν την εποχή που ήμουν φούλ ερωτευμένη. Πρόσεχα και θυμάμαι ότι οι κάλπες είναι για μυστικές ψηφοφορίες, όταν δεν ξέρεις ποιος θα βγεί από την κάλπη. Όταν ξέρεις ποιό θα είναι το αποτέλεσμα, τί στο καλό την θές την κάλπη μανδάμ;  Επίσης όταν ο υποψήφιος είναι ένας, τότε αυτό δεν το λες δημοκρατία, δεν πα να έχεις ισημερία, ηλιοστάσιο, μεσημβρινό του Greenwitch, τροπικό του Αιγόκερω και Ποσειδώνα στον Υδροχόο. Συνελόντι ειπείν, δεν πα- να κωλοχτυπιέσαι από καταής, δημοκρατία ΔΕΝ ΤΟ ΛΕΣ. Χαίρομαι που το διευκρινήσαμε!

Τώρα έχω πάθει μία εμπλοκή από την χαρά μου και δεν ξέρω πιο βιντεάκι να πρωτοβάλλω για να πλαισιώσει επαξίως την μεγάλη ημέρα που ζήσαμε και την νέα εποχή που ξημερώνει, αλλά νομίζω ότι τελικώς το βρήκα. 

Ο Εθνικός Στάρ τραγουδάει για το ΠΑΣΟΚ

Προσέξτε πως η νέα ελπιδοφόρα ηγεσία συμβολίζεται μέσα από μία κραυγή εσωτερικού βιμπράτο "Σιγουράνεεεεεε" και η φωνή ραγίζει από την συγκίνηση. Θέλω να το ακούω και να το ξανακούω, μέχρι να ματώσουν τα αυτιά μου, αν και χαζά-χαζά μου φαίνεται ότι ο «ερμηνευτής» και αυτοί που τον πλαισιώνουν είναι πολύ πιο αξιοπρεπείς από τον νεοεκλεγέντα αρχηγό και την κομπανία του. Καλύτερα να είσαι χαζός, παρά κακός.

Πέμπτη, 8 Μαρτίου 2012

Η καλή νοικοκυρά είναι τσούλα και κυρά


Παγκόσμια ημέρα της γυναίκας σήμερα και γιορτάζεται λυσσαλέα με ζεμπεκιές και επιδείξεις  ανεξαρτησίας στα μπαράκια (με τσιγάρο και ποτόοοοοο). Από άκρη σε άκρη της χώρας αυτή τη στιγμή η ανεξαρτησία διατυμπανύζεται και τρίζουν τα κόκκαλα της Ρόζας Λούξεμπουργκ. Εμείς οι γυναίκες από την μέρα που διαπιστώσαμε ότι έχουμε κλειτορίδα από τη χαρά μας θέλουμε να ανέβουμε και να τραγουδήσουμε στο αψηλότερο βουνό, ν’ ακούγεται στην ερημιά, ο πόνος μας με την πενιά, που επί γεννεές δεκατέσσερις μας θεωρούσαν σκεύη ηδονής και απλές οδοντόκρεμες, οι άνδρες οι κατάπτυστοι, και τώρα θέλουμε να πάρουμε το αίμα μας πίσω. Βγήκαμε από την κουζίνα και τις κατσαρόλες με τα ντολμαδάκια, πετάξαμε τους κουβάδες ψηλά και αναριχηθήκαμε στην εταιρική κλίμακα. Ξεχάσαμε ότι γυναίκες δούλευαν νυχθημερόν στα εργοστάσια της Αγγλίας και της Αμερικής. Η δουλεία εξακολουθεί και σήμερα, αλλά είναι σε γραφεία. Τί και αν κάψαμε τα σουτιέν μας (ποτέ δεν το κατάλαβα αυτό, ο στηθόδεσμος στηρίζει, ανασηκώνει, ομορφαίνει και απλουστεύει την ζωή), ακόμα ψάχνουμε να βρούμε την ταυτότητά μας. Θέλουμε να είμαστε οι καλύτερες στην δουλειά, θέλουμε να σιδερώσουμε και το βουνό με τα ασιδέρωτα την στιγμή που θα δημιουργηθεί, κάτι που ποτέ δεν συμβαίνει, αλλά είναι στην σκέψη μας και μας στοιχειώνει για μέρες μέχρι τελικά να το κάνουμε και θέλουμε το σπίτι να αστράφτει σαν να πέρασε ο άσπρος σίφουνας άζαξ. (Εγώ δεν μπορώ να το ισχυριστώ αυτό γιατί θεωρώ ότι το δημιουργικό χάος μέσα στο σπίτι, βοηθάει την εντροπία του σύμπαντος). Εντάξει, με το δίκαιο τους μας κατηγορούν οι άνδρες ότι είμαστε μπερδεμένες. 

Άσε που το να είσαι γυναίκα είναι ολόκληρη δουλειά από μόνο του. Έχουμε ένα σωρό ψεκασμούς και θερισμούς να κάνουμε. Γάμπες για κερί, μασχάλες για ξυράφι, κυτταρίτιδα για μασάζ, σωστή full time απασχόληση. Και προς τί; Για να αποδείξουμε ότι είμαστε ανεξάρτητες; Ποιόν κοροϊδεύουμε;  Δηλαδή θέλουμε να πείσουμε τους άνδρες ότι είμαστε ίσοι; Δεν το καταλαβαίνω! Δεν χρειάζεται να πείσω κανέναν ότι 1+1=2, γιατί είναι αξίωμα. Τότε γιατί να χτυπιέμαι από κάτω για την ισότητα; Χωριό που φαίνεται, κολαούζο δεν θέλει, λέμε στο χωριό μου. Αυτό που είναι ο καθένας φωνάζει, δεν πα, να προσπαθήσεις να το κρύψεις! Αν είσαι συνειδητοποιημένη, χειραφετημένη και ανεξάρτητη δεν χρειάζονται ζεμπεκιές.

«Η κοινωνική ουσία του γυναικείου ζητήματος είνε η κατώτερη ή μειονεκτική θέση υποτέλειας που κατέχει η γυναίκα στην κοινωνία σαν άνθρωπος και σαν πολίτης. Είνε το καθεστώς της υποδούλωσης και καταπίεσης, που επιβλήθηκε στη γυναίκα, την υποβίβασε σε κατάσταση υποτακτικού φορτωμένου με υποχρεώσεις, χωρίς δικαιώματα.»
Έγραφε μία μπροσούρα για το γυναικείο ζήτημα το 1946. Κάποιες γυναίκες αγωνίστηκαν να βγούμε από αυτό το καθεστώς και μετά εμείς αγωνιστήκαμε να ξαναμπούμε! Δώσαμε γή και ύδωρ και να δουλεύουμε από το πρωί μέχρι το βράδυ σε ένα γραφείο, φορώντας γόβες, ή να γυρνάμε από αεροδρόμιο σε αεροδρόμιο σε εταιρικά ταξίδια. Είναι το καρότο μεγαλύτερο, το καταλαβαίνω. Έχει μεγαλύτερο κύρος, επίσης το καταλαβαίνω, αλλά αν δεν σε κάνει ευτυχισμένη, δεν το καταλαβαίνω.

Γουστάρεις γιουβαρλάκι; Γούστο σου και καπέλο σου! Γουστάρεις δαντελένια εσώρουχα; Σούπερ! Και εγώ! Αλλά κατά την γνώμη μου όλη η ιστορία περί ισότητας για μένα καταλήγει στο δικαίωμα να ζώ την ζωή μου όπως εκφράζεται από την προσωπικότητά μου και να μπορώ να κάνω τις επιλογές μου με βάση τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τα συναισθήματά μου και όχι λόγω κάποιων εξωτερικών επιταγών, κοινωνικού κατεστημένου,  φυλετικών στερεοτύπων, ή ακόμα και ιδεολογικών αγκυλώσεων.