Από που παν' για τα Κύθηρα παρακαλώ;

Ή περί έρωτος

Υπάρχουν στη ζωή μερικές μεγάλες παρανοήσεις. Μία από αυτές είναι ότι η οπερέτα είναι βαρετή, σοβαρή και μαρτύριο.  Μια άλλη είναι ότι η τέχνη θα πρέπει να είναι δυσκοίλια, καθώς πρέπει, βαλμένη τακτικά σε κουτάκια, ώστε να την θαυμάζουν σοβαροί κύριοι και κυρίες που στέκονται ευθυτενείς με ένα παλούκι στον κώλο. Και η τρίτη και μεγαλύτερη ότι είναι δυνατόν να ζήσεις μια ζωή, συμβιβασμένη μέσα σε κοινωνικές απαιτήσεις, στερημένη από έρωτα.

Και τις τρείς αυτές παρανοήσεις έρχεται να καταρρίψει η παράσταση "Ωραία Ελένη" μια οπερέτα σε μουσική του J. Offenbach που ανεβαίνει κάθε Σάββατο και Κυριακή στο θέατρο Όλβιο.

O έρωτας ετοιμάζεται να ρίξει με το βέλος του

Η πιο εύκολα να καταρριφθεί είναι αυτή της βαρετής οπερέτας. Η μουσική είναι τόσο απολαυστική, τόσο εύπεπτη και τόσο απλά δοσμένη, που είναι σαν να βλέπεις μια ευφυώς μουσικά πλαισιωμένη ταινία. Σε αυτό βοηθάει πολύ και η μουσικότητα των μουσικών που παίζουν στην παράσταση. Θα μου πεις ότι ισχύει εκ προοιμίου ότι ο μουσικός=έχει μουσικότητα. Αμ, δε! Κάποια πράγματα καλό είναι να μην τα παίρνουμε για δεδομένα σε αυτή τη ζήση. Οι συγκεκριμένοι όμως μουσικοί, έχουν όντως αυτή τη σπάνια και πολυπόθητη μουσικότητα, ώστε να αποδίδουν τη μουσική για αυτό που είναι. Σκορπίζουν χαρά, απλόχερα, τραλαϊτού.

Sell music on itunes at ReverbNation.com

Η δεύτερη παρανόηση είναι περί τέχνης ο λόγος και πως φτιάχνεται εν τέλει το ραγού. Ο Έλληνας για να εκτιμήσει την τέχνη, πρέπει να μην την καταλαβαίνει. Να είναι σαν κάτι ακαδημαϊκούς που σου αραδιάζουν για δυστοπίες και άλλα εδώδιμα και αποικιακά για να χαίρεται ο κόσμος και να χαμογελάει πατέρα. (Βέβαια ΚΑΙ ο Καστοριάδης έχει πει παπαριές). Ε, αυτή την δήθεν καλλιτεχνική κωλοσφιξούρα, η σκηνοθετική μεγαλοφυία του Παναγιώτη Αδάμ, την πατάει από καταής. Απλά και πάνω από όλα φυσικά, αβιάστα, όπως θα έπρεπε να είναι όλα τα πράγματα, εκτυλίσσεται στη σκηνή μια ιστορία με χιούμορ, έκφραση και χαλαρότητα. Απλά ναι, εύκολα όχι. Η παράσταση είναι σκηνοθετημένη μέχρι την τελευταία της σταγόνα, με καταπληκτικά ευρήματα - δεν μπορώ να τα θυμηθώ και όλα, μήπως ήταν ένα και δύο; - που σε κάνουν να γελάς σαν μικρό παιδί. Τίποτα δεν έχει αφεθεί στην τύχη του. Μεγάλο ρόλο σε αυτό έχει παίξει και η χορογραφία της Νατάσσας Παπαμιχαήλ, που εκτός από τέλειο σώμα έχει και τέλεια κίνηση. Μια σειρά από χαρισματικούς λυρικούς καλλιτέχνες, βάζει τις δικές της πινελιές στο έργο. Ο Αχιλλέας Στέλλιος Κέλλερης (το σώμα), ο μάντης Κάλχας Τίμος Σιρλαντζής  (η θρησκευτική εξουσία), ο Ορέστης Μιχάλης Αγγελιδάκης, ο Αγαμέμνωνας Παναγιώτης Τερζάκης (η κοσμική εξουσία) ενσαρκώνουν έναν κόσμο ανδροκρατούμενο στον οποίο η θηλυκότητα είναι στο επίκεντρο της μοναξιάς, ο Μενέλας Αντώνης Σιγάλας που την κρίσιμη στιγμή πάει στην Κρήτη και αφήνει ευκαιρία στην Ελένη και τον Πάρη Νίκος Στεφάνου να ζήσουν ένα όνειρο... Και από δω παν' κι άλλοι!

Πάμε στην Κρήτη! (Ωραία Ελένη - Jacques Offenbach)

Και τέλος, στον πυρήνα της οπερέτας, στο πυρήνα της ύπαρξης του κάθε ανθρώπου, η αιώνια και μελαγχολική κραυγή, της ζωής που θέλει έρωτα και πάθος για να είναι και να λέγεται ζωή. Εδώ έρχεται η πολύ Ωραία Ελένη Λιώνα να μιλήσει/τραγουδήσει εκ μέρους μας, μέσα από την ψυχή μας. Και τί φωνή! Θηλυκή, δυνατή, που έχει διανύσει τέσσερις χιλιάδες χρόνια, ψάχνοντας κάποιον τελικά να την ακούσει. Είναι η φωνή του συλλογικού ασυνείδητου. Δεν έγινε ο Τρωικός πόλεμος για την αγάπη. Οι πόλεμοι, όλοι οι πόλεμοι, γίνονται ακριβώς λόγω της έλλειψης της αγάπης.  Η Λιώνα ενσαρκώνει στην ωραία Ελένη του Όφενμπαχ το αιώνιο πρότυπο πραγματικής γυναίκας. Ευαίσθητη, τρυφερή, γυναίκα, με ανάγκες, αγωνίες. Δεν είναι ματαιοδοξία. Είναι ανάγκη για έρωτα. Ο έρωτας που τον έχουν υμνήσει και προσκυνήσει οι πάντες, παρακολουθεί από κοντά τα πάντα προσπαθώντας παιχνιδιάρικα να διαρρήξει τις κοινωνικές συμβάσεις του καθώς πρέπει συστήματος. Όλοι στον έρωτα ομνύουμε, αλλά μπορεί και να βρεθούμε οικειοθελώς σε νεκρές καταστάσεις, όπως ο γάμος του Μενέλαου με την Ωραία Ελένη.  Ώσπου τελικά ο Πάρης παίρνει το ρίσκο του και ξεκινάει το ταξίδι για τα Κύθηρα. Θα τα βρούμε άραγε ποτέ τα Κύθηρα;

Η απάντηση στο θέατρο Olvio.

 

Η Ωραία Ελένη

Γυμναστικοί και ποιητικοί αγώνες στη Σπάρτη

ΥΓ. Επί δύο μέρες τραγουδάω στο γραφείο "Πάμε στην Κρήτη, πάμε στην Κρήτη" ΑΣΤΑΜΑΤΗΤΑ. Θα φάω κανένα βρωμόξυλο στο τέλος...

Δε ζυγιάζω, δε μετρώ, δε βολεύομαι!

"Θα ήθελα να είναι η ζωή μου ένα πλουσιοπάροχο ποτάμι που κυλάει χαρμόσυνα πάνω στη γη" Α. Μοντιλιάνι

Υπάρχει ένας πόλεμος που συμβαίνει ανάμεσα στο κεφάλι μου και στην καρδιά μου και με κάνει να αναρωτιέμαι πώς στο καλό αυτά τα δύο απομακρύνθηκαν τόσο πολύ...  Ωραίο πράγμα η τετράγωνη λογική γιατί σε βοηθάει να λύνεις προβλήματα, αλλά καμία φορά μπορεί να σε καταπιέσει αφάνταστα και να σε οδηγήσει να αρνηθείς πράγματα που λαχταράς να ζήσεις, να ακρωτηριάσεις κομμάτι του εαυτού σου που είναι μία εσωτερική, αυθεντική παρόρμηση για καταστάσεις που δεν μπορείς να εξηγήσεις με την λογική. Και μπορεί να διατείνομαι στο υπότιτλο του ιστολογίου ότι «αισθάνομαι, άρα υπάρχω», αλλά η αλήθεια είναι ότι επί μακρόθεν προσπαθούσα η υπαρξή μου να προσδιορίζεται μόνο από την σκέψη. Δεν είναι κακό, είναι λειψό! Έτσι τελευταία βρήκα το θάρρος να προτρέψω τον εαυτό μου να κάνει μία ειλικρινή προσπάθεια να ξαναπροσεγγίσει αυτό το ένστικτο και την διαίσθηση και αποφάσισα να δρω περισσότερο με γνώμονα αυτά που νιώθω, παρά τα όσα σκέφτομαι. (Αυτό το καλοκαίρι πήρα γενναίες αποφάσεις). Δεν ξέρω αν είναι περίοδος του διαισθητικού μέλιτος, αλλά η εμπειρία με έχει ανταμείψει πολλές φορές. 

Ζω στην Αθήνα εδώ και 16 χρόνια από το Σάββατο που μας πέρασε. Για δεκαπέντε χρόνια την μισούσα. Τελευταία άρχισα να είμαι θετικά διακείμενη απέναντί της και μόλις σήμερα κατάλαβα ότι δεν μπορώ να ζήσω χωρίς αυτή. Αυτή η πόλη είναι όμορφη και γεμάτη εκπλήξεις. Πιάνω τον εαυτό μου πολύ περισσότερες φορές να απολαμβάνει την στιγμή και αναφέρομαι σε εντελώς απλές καταστάσεις. Την λιακάδα στα βλέφαρά μου, τον ήχο των τακουνιών μου στο πεζοδρόμιο, το θρόισμα των δέντρων, το άρωμα της βροχής στο χώμα.. Εκείνη την στιγμή βέβαια χτυπάνε τα λογικά καμπανάκια κινδύνου και η φωνή της λογικής ουρλιάζει στο κεφάλι μου: “Alert, alert! Μαζέψου! Κανόνισε να βρεθείς στο Δρομοκαϊτειο και να δούμε ποιός θα έρχεται να σου φέρνει δρακουλίνια». Να πώ ότι δεν θορυβούμαι με την φωνή της λογικής θα πω ψέματα, εξάλλου είχα συνηθίσει να της δίνω μέχρι τώρα, αυτής τον κύριο λόγο. Χάνει την πρωτοκαθεδρία της και αντιδράει. Αλλά η ζωή με την λογική είναι άχαρη (τσίχλα δίχως ζάχαρη). Εκεί λοιπόν, σε πείσμα της δικής μου, ολοδικής μου λογικής επιτρέπω στον εαυτό μου να αισθανθεί.

Σήμερα το απογευματάκι βρέθηκα στο κέντρο. Έπρεπε να πάω από το Σύνταγμα στο Θησείο. Συνήθως κατεβαίνω από Μοναστηράκι και από εκεί την Ανδριαννού. Για κάποιο λόγο τα βήματά μου με πέρασαν από την Πλάκα και άρχισα να περιπλανιέμαι στα στενά και στους Αέρηδες ενώ θα έπρεπε να στρίψω δεξιά και να κατηφορήσω προς το Μοναστηράκι, εντελώς ανεξήγητα ανέβηκα αριστερά μέσα σε ένα δρόμο μόνο με σπίτια που με έβγαζε σε κάτι που από μακριά φαινόταν αδιέξοδο με κάγκελα. Σκέφτηκα να γυρίσω πίσω και να πάω από τον γνωστό περπατημένο δρόμο, αλλά τελικά συνέχισα στον άγνωστο δρόμο που δεν είχα ξαναπεράσει ποτέ.

Βγήκα σε έναν χωματόδρομο, άδειο από κόσμο, ανάμεσα στους αρχαιολογικούς χώρους της  Αγοράς και του Αρείου Πάγου. Ξαφνιασμένη και μουδιασμένη κάθισα σε ένα παγκάκι όχι για να σκεφτώ, αλλά για να νιώσω. Και τότε έφτασαν σε μένα φωνές από μακρινούς αιώνες. Φωνές που κυλάνε μέσα στις φλέβες μου, μακρινή παρακαταθήκη από άλλους ανθρώπους που πάτησαν το ίδιο χώμα και είχαν την ίδια απορία με εμένα (απορία < αρχαία ελληνική ἀπορία < ἄπορος < ἀ- στερητικό + πόρος (πέρασμα). Η κατάσταση κατά την οποία ο φιλόσοφος δεν μπορεί να δώσει απάντηση σε κάποιο φιλοσοφικό ερώτημα, επειδή έχει φτάσει σε αντίφαση ή επειδή δύο αντίθετες προτάσεις φαίνονται εξίσου πειστικές). Ερωτήσεις για το τί είναι Ομορφιά, τί είναι Αλήθεια, τί είναι Έρωτας και ποιά η φύση του. Και μέσα από τα ψιθυρίσματα των φύλλων άκουσα μία παρέα να μιλάει περί έρωτος, αν είναι ωραίος και αν είναι καλός, ή μήπως ούτε ωραίος είναι, μήτε καλός. Ενώ τον βράχο του Αρείου Πάγου κάλυπτε μία διαβεβαίωση. Υπάρχει η Οδός και η Αλήθεια και η Ζωή!

Εδώ είναι οι απαντήσεις μας. Για όλα. Μέσα στον ήλιο μας, μέσα στις καρδιές μας, μέσα στην κληρονομιά μας, μέσα στα όνειρά μας. Επιλέγω να μην ακούω πλέον τις εκπομπές του φόβου και της στυγνής λογικής που μιλάνε για ρίσκα, για δάνεια, για συνθήκες για μαυρίλα. «Δε ζυγιάζω, δε μετρώ, δε βολεύομαι! Ακολουθώ το βαθύ μου χτυποκάρδι»¹ Επιλέγω να ακούσω τα λόγια με τα οποία πάλλεται ο αέρας γύρω μου. «Αυτά τα δέντρα δε βολεύονται με λιγότερο ουρανό, αυτές οι πέτρες δε βολεύονται κάτου απ’ τα ξένα βήματα, αυτά τα πρόσωπα δε βολεύονται παρά μόνο στον ήλιο, αυτές οι καρδιές δε βολεύονται παρά μόνο στο δίκιο. (…) Τούτο το χώμα είναι δικό τους και δικό μας – δε μπορεί κανείς να μας το πάρει»²

Φοβάμαι αυτά που νιώθω. Έχω συνηθίσει κυρίως να σκέφτομαι. Τί είναι αυτό που μου συμβαίνει; Και εκεί, κάτω από την μπλούζα μου, ο σφυγμός μου που πάλλεται μου λέει: «Μην φοβάσαι, είσαι σε καλό δρόμο! Αρκεί που είσαι στον δρόμο...»

1. Ασκητική. Νίκος Καζαντζάκης

2.   Ρωμιοσύνη. Γιάννης Ρίτσος

Nuestra tierra, ancha tierra*

*ο τόπος μας, μεγάλη γη

Είναι κάποιες μικρές, πολύτιμες στιγμές στην ζωή σου, που σου συμβαίνουν εκεί που δεν το περιμένεις, γκρεμίζουν τα στερεότυπά σου και διαρηγνύουν τα στεγανά σου. Μόνο που η απώλεια των στεγανών αντί να σε αφήσει ευάλωτη και πληγωμένη όπως φοβόσουν όταν τα έχτιζες, σε κάνει πλουσιότερη, δυνατότερη και καλύτερη.  Μια από αυτές τις στιγμές ήταν για μένα η 6^η Σεπτεμβρίου 2001. Εκείνη τη μέρα, ως μέλος της Μεικτής Χορωδίας του Δήμου Αθηνών συμμετείχα στο Canto General του Μ. Θεοδωράκη και ούτε καν είδα αυτή την στιγμή να μου έρχεται! Όλα τα ωραία πράγματα στην ζωή μου έγιναν χωρίς να το περιμένω...  Ίσα ίσα την ημέρα της συναυλίας ήμουν αρκετά υπεροπτική και υπεράνω του γεγονότος, το θεωρούσα μία απλή διεκπεραίωση.

Είχαν προηγηθεί δύο μήνες προβών καλοκαιριάτικα. Να κάνεις κάθε μέρα πρόβες Ιούλιο και Αύγουστο όταν είσαι 22 χρονών δεν είναι το τυπικό και το σύνηθες. Ήταν όμως έργο που είχε αναλάβει να υποστηρίξει η χορωδία και έτσι θέλοντας και μη το ρίξαμε στην μελέτη. Το έργο δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο μουσικά, έχει όμως πολλά μέρη και είναι απαιτητικό ρυθμικά. Και μην ξεχάσω ότι είναι στα Ισπανικά. Ο ρόλος της χορωδίας εκτός από το να πλαισιώνει μελωδικά τους σολίστες είναι και αυτός των κρουστών.  Σε κάποιο σημείο τραγουδάμε γρήγορα και κοφτά νε-νε-νε-νε-νε-νε-νε-νε-νε και σκοπός είναι να ακουστεί σαν drum roll. Πρέπει να είναι ακριβές και μετρημένο. Ο μαέστρος δουλεύει αρχικά το μέρος της κάθε φωνής ξεχωριστά και μετά τραγουδάμε όλοι μαζί. Όταν μελετάνε το μέρος τους οι τενόροι, οι υπόλοιποι κάνουμε tacet, ελληνιστί τουμπεκί. Όταν όμως είσαι 22 οτιδήποτε σου φαίνεται αστείο και άξιο ειρωνίας και σαρκασμού. Μελετάνε οι ανδρικές φωνές το Los Libertadores που αρχίζει πολύ δυναμικά και επαναστατικά σαν εμβατήριο. El arbol del pueblo, el arbol de la tormenta. Μιλάει για το δέντρο, το δέντρο του λαού, το δέντρο της καταιγίδας. Εγώ κάνω χωνί τις παρτιτούρες μου για να αποκτήσει η φωνή μου ηχόχρωμα τηλεβόα και λέω στις υπόλοιπες σοπράνες: «Αύριο Τετάρτη, ΟΛΟΙ στην πλατεία Κάνιγγος! θα μιλήσει η γραμματέας του ΚΚΕ, Αλέκα Παπαρήγα!» και σκάμε όλοι στα γέλια. Γαμώτο, μπορώ να γίνω πολύ κωλόπαιδο, άν θέλω.

Έτσι ξεκίνησε η σχέση μου με το Canto General. Θεόστραβα! Κατ’ αρχάς θεωρούσα τον Θεοδωράκη υπερεκτιμημένο, άσε που αν έχεις κάνει διπλές φούγκες του Μπάχ, οι απλές μελωδικές γραμμές σου φαίνονται οδοντόκρεμες χωρίς fluoride. Ευτυχώς δεν μένουμε για πάντα τόσο νέοι και άμυαλοι! Μεγαλώνουμε και πήζει το μυαλό μας. Οι πρόβες του Ιουλίου ήταν μόνο με τις φωνές, τίποτα ιδιαίτερο μουσικά, όταν όμως τον Αύγουστο ξεκινήσαμε πρόβες με την ορχήστρα, τότε είδα τα πράγματα με άλλο μάτι. Μπήκε και η ενορχήστρωση στο παιχνίδι. Τώρα μάλιστα! Αυτό που εμένα μου φαινόταν ένα βαρετό ιιιιι, ήταν κομμάτι ενός πολύπλοκου συνόλου. Και όταν μπήκανε και τα κρουστά στο παιχνίδι, έμεινα μαλάκας! Καλός ο Μπάχ, ο Χαίντελ και ο Μότσαρτ, αλλά το περισσότερο κρουστό που είχα συναντήσει μέχρι εκείνη την στιγμή ήταν στο Hallelujah του Haendel, τα τύμπανα να παίζουν la-la-re-la, la-la-re-la. Δύο σελίδες παρτιτούρα όλες και όλες. Το Canto General όμως είναι βασισμένο στα κρουστά. Χάλκινα τύμπανα, στρατιωτικά τύμπανα, μαράκες, τριγωνάκια, καλίμπες, ξυλόφωνα, ντέφια, πές το και έγινε!  Τώρα πια όταν δεν ήταν να τραγουδάει η φωνή μου, δεν έκανα κρύα αστεία. Κοίταζα τα κρουστά με ανοιχτό το στόμα! Εντάξει, δεν λέω την πλήρη αλήθεια, που και πού (πολύ σπάνια όμως) κοροϊδεύαμε τον μαέστρο της ορχήστρας που – ίσως για να δώσει έμφαση – χοροπήδαγε αρκετά. Μπροστά είχε καράφλα και πίσω πολύ μακρύ κατσαρό μαλλί και όπως χοροπήδαγε στο "y Jehova repartió el mundo a Coca-Cola Inc., Anaconda, Ford Motors, y otras entidades"* κουνιόταν περίεργα. (* ο Θεός μοίρασε τον κόσμο στην Coca Cola Inc. Anaconda, Ford Motors, και σε άλλες). Δεν φταίω εγώ ρε παιδιά, ήταν αστείος!

Εν τω μεταξύ άρχισα να προσέχω τους στίχους. Ω...! Και τότε, άρχισε ένας έρωτας που κρατάει άσβηστος μέχρι σήμερα! Είναι η ποίηση του P. Neruda. Τόσο λυρική, τόσο μεθυστική, τόσο ωμή, τόσο παθιασμένη, τόσο πραγματική! Όταν καμιά φορά το βράδυ, την ελάχιστη στιγμή πριν κοιμηθώ, τότε που δεν ακούω ήχους από το κεφάλι μου, αυτό το πάθος ακούω να κυλάει στις φλέβες μου...   

"Πατρίδα, έχεις γεννηθεί από ξυλοκόπους,

απο τέκνα αβάφτιστα, απο μαραγκούς,
απο κείνους που δώσαν σαν παράξενο πουλί
μια σταγόνα αίμα πετούμενο
και σήμερα θα γεννηθείς και πάλι σκληρή,
μες απο εκεί που ο προδότης και ο δεσμοφύλακας
σε πιστεύανε παντοτινά θαμμένη.
Σήμερα, όπως και τότε, θα γεννηθείς απ' το λαό.
Σήμερα θα βγεις μες απ' το κάρβουνο και τη δρόσι.
Σήμερα θα καταφέρεις να τραντάξεις τις πόρτες
με χέρια κακοπαθιασμένα, με κομμάτια
ψυχής που περισώθηκε, με δέσμες
από βλέμματα που ο θάνατος δεν έσβησε:
εργαλεία φοβερά
κάτω απ' τα κουρέλια, έτοιμα για τη μάχη"

America Insurrecta, "Ξεσηκωμένη Αμερική", Κάντο Χενεράλ). 

Ο Νερούδα μιλάει για την πατρίδα του την Χιλή, για τις ομορφιές, τον πλούτο της, τις μεγάλες ξένες εταιρείες που τον αρπάζουν και εκμεταλεύονται τον λαό. Καταπώς φαίνεται η αδικία και η καταπίεση είναι παγκόσμιο και διαχρονικό φαινόμενο...

Στην προγενική και τη γενική πρόβα στο θέατρο του Λυκαβητού είχε δυνατό αέρα και ψύχρα. Ο αέρας έφερνε μία άσχημη μυρωδιά. «Ρε παιδιά τί βρωμάει έτσι;» ρωτάει ο μαέστρος. «Εμείς μαέστρο» απαντάω εγώ, «έχουμε ψοφήσει από το κρύο!» Το βράδυ της συναυλίας όμως ενώ πήγα στο θέατρο με διεκπαιρεωτική διάθεση, στα καμαρίνια άλλαξα γνώμη. Το κοινό ήταν πολύ θερμό, χειροκροτούσε αφειδώς. Την Φαραντούρη, τον Πανδή, αλλά και την χορωδία. Αρχίσαμε να ζεσταινόμαστε και εμείς, να θέλουμε να δώσουμε περισσότερα. Ώσπου στο διάλειμμα...

...εμφανίστηκε ο Θεοδωράκης! Τον είδαμε στα καμαρίνια και μας έφυγε η μαγκιά! Έχει ένα εκτόπισμα και μία τέτοια προσωπικότητα που καταλαμβάνει όλο τον χώρο, ακόμα και τον αέρα, και έτσι χωρίς να μπορείς να το προσδιορίσεις, ή να το ελέγξεις, αναπνέεις Θεοδωράκη. Βγήκε στο δεύτερο μέρος εν μέσω φρενήρους χειροκροτήματος από το κοινό και κάθησε στην πρώτη σειρά και μετά τα φώτα έσβησαν και το στερεότυπο μου έγινε κομματάκια... Τώρα, έπρεπε να τα δώσουμε όλα! Ήταν τέτοιος ο παλμός από το κοινό, που τον παίρναμε οι μουσικοί και τον κάναμε δύναμη! Δεν έχω τραγουδήσει πιο παθιασμένα στην ζωή μου! Δεν ήταν μόνο τραγούδι, ήταν αναπνοή, ήταν ζωή, ήταν μία διαχρονική και αέναη αναζήτηση μίας ψυχής που ζητάει έναν καλύτερο κόσμο. Και εκεί που νόμιζα ότι δεν πάει άλλο, στο τελευταίο κομμάτι πριν το τέλος, ανέβηκε να διευθύνει ο Θεοδωράκης... Πόσο απροετοίμαστη ήμουν για αυτό που επρόκειτο να συμβεί!

Σήκωσε τα χέρια του και ήταν ένας γίγαντας! Δεν διήυθυνε την ορχήστρα με τους κλασικούς κανόνες διεύθυνσης, αλλά ποιός τους χέζει τους κανόνες! Έτσι και αλλιώς ξέραμε την παρτιτούρα απ΄ έξω, δεν μας χρειάζονταν οι κανόνες. Θέλαμε αγνή έμπνευση. Και την είχαμε! Όλη μου η ζωή, όλη μου η ύπαρξη, ήταν αυτές οι λέξεις: nuestra tierra, ancha tierra, soledades... Η ψυχή μου κρατιόταν με το ζόρι στην άκρη των κοντών μου μαλλιών!

---

Την Τρίτη 17/7/2012 έχει το Canto General στο Ηρώδειο. Στις κερκίδες του Ηρωδείου, στην ζέστη που αναβλύζει από το δικό μας  la machacó en morteros indomables*. Και εκεί πάνω, πάλι τα βλέματα, εργαλεία φοβερά, κάτω από τα κουρέλια, έτοιμα για την μάχη...

*το έδαφος σε ένα γουδί αδάμαστο

Ο ερωτάς μου η αστρονομία

Ξεσκονίζοντας την βιβλιοθήκη μου (το περίεργο είναι ότι ξεσκόνιζα) βρήκα ένα εκπληκτικό βιβλίο λεύκωμα αστρονομίας με ΦΟΒΕΡΕΣ φωτογραφίες. Το εν λόγω βιβλίο, Cosmos – a field guide, που είναι πραγματικά μεγάλων διαστάσεων και δεν χωράει εύκολα σε κοινά ράφια, το είχα ανασκελώσει στο τελευταίο ράφι μαζί με τα επιτραπέζια παιχνίδια. Όμως είναι μία εξαιρετική έκδοση και είχα την ανέλπιστη τύχη να το βρώ σε μία εκπληκτική προσφορά σε ένα βιβλιοπωλείο στην Αμερική και τώρα που το ξεσκόνισα θυμήθηκα τον ενθουσιασμό που με είχε καταλάβει όταν το αγόρασα και όχι άδικα. Έχει εκπληκτικής ποιότητας φωτογραφίες από το ηλιακό μας σύστημα, φωτογραφίες του ηλίου σε φάσμα υδρογόνου, στα ραδιοκύματα, καθώς και της ηλιακής κορώνας, με εξήγηση σε πολύ απλή και κατανοητή γλώσσα.

Νεφέλωμα στον Βόρειο Σταυρό, στον αστερισμό του Κύκνου

 Θυμάμαι την πρώτη μου φορά που είδα τον Δία με τηλεσκόπιο και τον Κρόνο. Αυτός ο Κρόνος ήταν χαρά και σόκ ταυτόχρονα. Το είχα δεί σε ένα σωρό βιβλία, αλλά πλησίασα στο τηλεσκόπιο, (τηλεσκόπιο άλλη αγάπη και αυτή) και είδα ότι αυτή η λαμπερή κουκιδίτσα που έβλεπα με τα ματάκια μου, ήταν στην πραγματικότητα πλανήτης με δορυφόρους, με δακτυλίους, ήταν πραγματικός και υπήρχε εκεί και όχι μόνο στα χαρτιά. Ε, τρελάθηκα τότε! Έχω μεγαλώσει σε χωριό και ο νυχτερινός ουρανός ήταν μία εμπειρία, μπορούσες να δείς με γυμνό μάτι ακόμη και αστέρες μικρού μεγέθους. Εδώ στην Αθήνα είναι τόση η φωτορύπανση που δεν υπάρχει νυχτερινός ουρανός, μόνο η σελήνη, άντε και οι μεγάλοι αστέρες. Και για να πώ και την αλήθεια δεν μου αρέσει και τόσο η σελήνη γιατί είναι πολύ φωτεινή και καλύπτει τα άλλα αστέρια. Προτιμώ τις μέρες που δεν έχει φεγγάρι.  Άλλο όμως να το βλέπεις με γυμνό μάτι και άλλο με τηλεσκόπιο. Το βιβλίο συνέχιζε με αστέρες του γαλαξία μας, με σμήνη αστέρων, νεφελώματα, υπερκαινοφανείς και μακρινούς γαλαξίες. Ένα σύνολο ουρανίων σωμάτων γοητευτικών και απόμακρων. Αντιπαρέρχομαι την άποψη που θέλει μόνο τις χαζοχαρούμενες ερωτευμένες μαθήτριες να σκέφτονται αστέρια και φεγγάρια. Είναι έρωτας, αλλά πέρα από γλυκανάλατους συναισθηματισμούς και «πώ πω κοίτα αστεράκια, της πουτ@ν@ς γίνεται» ο βραδυνός ουρανός είναι μία μαγική εμπειρία, είναι ότι ποιό κοντινό μπορούμε να βιώσουμε στην έννοια του απείρου, αυτό που μεταβάλεται διαρκώς, δεν έχει όρια, δεν έχει άκρη. Είναι το σημείο που γεννηθήκαμε. Μπορεί κάποιο από τα μόρια του σώματός μας σήμερα να είναι κομμάτι μίας έκρηξης ενός αστέρα που συνέβη πρίν εκατομύρια χρόνια. Είμαι κομμάτι του σύμπαντος, το σύμπαν είναι κομμάτι μου.  Δεν μπορώ να περιγράψω τον έρωτά μου για την αστρονομία με λίγες λέξεις, και τώρα είμαι κουρασμένη για πολλές λεπτομέρειες. Σας αφήνω με το ποίημα του Γ. Σουρή.

Και εγώ για να ξεχνώ των στεναγμών τον δρόμο

Μου έρχεται να κάνω συχνά τον αστρονόμο

Και λησμονώ τα βάρη κοιτάζω προς τον Άρη

Και βλέπω προς τον Κρόνο για να περνώ τον χρόνο

Ίσως εκεί ψηλά κανείς βασανισμένος

Εδώ στα χαμηλά κοιτάζει σαστισμένος

Και ο νούς του όλο θλίψη καθώς και ο δικός μου

Ψάχνει να βρεί μια λύση στο πρόβλημα του κόσμου

Και δεν μπορεί και κλαίει και δεν μπορώ και κλαίω

"Όρσε!" Αυτός μου λέει, "Όρσε!" Και εγώ του λέω!

Steve Miller Band - Serenade